Sauna na podczerwień i badania: co naprawdę wiemy?

O saunie na podczerwień mówi się wszystko. Że oczyszcza z toksyn, że spala kalorie jak trening, że chroni serce i wzmacnia odporność. Prawie każdy sprzedawca powołuje się przy tym na fińskie badania. Ten artykuł przy każdym twierdzeniu pokazuje, co faktycznie mówią badania, z linkiem do oryginalnej publikacji.

Sprzedajemy koce do sauny na podczerwień. Właśnie dlatego ten tekst jest napisany możliwie trzeźwo: sklep, który pokazuje tylko korzystną połowę literatury, nic ci nie daje. Znajdziesz tu więc także to, czego nie wykazano, które popularne twierdzenia nie wytrzymują konfrontacji z badaniami i jak niewiele właściwie wiadomo o samym kocu do sauny. Jeśli szukasz tego samego dla światła czerwonego, znajdziesz to w artykule o tym, co badania naprawdę mówią o terapii światłem czerwonym.

Trzy rodzaje ciepła, które ciągle się myli

To najważniejsze zdanie całego artykułu: prawie wszystkie badania, na które powołują się reklamy, dotyczą innego urządzenia niż to, które jest sprzedawane. Są trzy formy i różnią się zasadniczo.

Ta różnica nie jest kosmetyczna. W saunie fińskiej siedzisz prosto, wdychasz gorące powietrze i nagrzewa się całe ciało, łącznie z głową i drogami oddechowymi. Pod kocem głowa jest poza ciepłem, a ogrzewana jest tylko przykryta powierzchnia. Badania nad jednym nie są dowodem na drugie. Jak koc działa od strony technicznej, przeczytasz w artykule o tym, jak działa koc do sauny na podczerwień.

Fińskie badania: imponujące i dużo mniej twarde, niż się wydaje

Niemal każde twierdzenie o saunie ostatecznie wraca do jednego fińskiego projektu badawczego, Kuopio Ischaemic Heart Disease Risk Factor Study, i do jednej grupy badawczej skupionej wokół Jariego Laukkanena. Liczby są zaskakująco spójne.

• U 2 315 mężczyzn obserwowanych średnio przez prawie 21 lat sauna 4 do 7 razy w tygodniu wiązała się z ok. 63 procent mniejszą liczbą nagłych zgonów sercowych i o 40 procent niższą śmiertelnością ogólną niż sauna raz w tygodniu (Laukkanen et al., 2015).
• W tej samej kohorcie częste korzystanie z sauny wiązało się z rzadszą demencją i chorobą Alzheimera (Laukkanen et al., 2017).
• U 1 628 mężczyzn i kobiet sauna 4 do 7 razy w tygodniu wiązała się z ponad 60 procent mniejszą liczbą udarów (Kunutsor et al., 2018).
• U 1 621 mężczyzn bez nadciśnienia częste korzystanie z sauny wiązało się z mniejszą liczbą nowych przypadków nadciśnienia (Zaccardi et al., 2017).

Tak zapisane brzmi to przytłaczająco. Są w tym jednak trzy luki, o których rzadko się wspomina.

Luka pierwsza: to związki, a nie przyczyny

W żadnym z tych badań niczego nie przydzielano ani nie randomizowano. Sprawdzono, kto sam z siebie często chodzi do sauny, i ta grupa okazała się zdrowsza. Osoby, które chodzą do sauny cztery do siedmiu razy w tygodniu, są średnio także sprawniejsze, zamożniejsze, rzadziej chorują i są bardziej towarzyskie. To, że próbuje się te czynniki statystycznie usunąć, nie znaczy, że to się udaje.

Holenderscy neurolodzy i epidemiolodzy z Erasmus MC napisali na ten temat list do redakcji czasopisma Neurology, a ich argument jest ostry. Wskazują na tzw. healthy user bias oraz na to, że ta sama grupa korzystająca z sauny miała również rzadziej Alzheimera i choroby układu oddechowego. Jeśli jeden nawyk jednocześnie chroni serce, mózg i płuca, najprostszym wyjaśnieniem zwykle nie jest to, że nawyk jest magiczny, tylko to, że grupa systematycznie się różni (Dippel, Fransen i Ikram, 2019).

Luka druga: jedyne dobre badanie niczego nie wykazało

To fragment, którego prawie nikt nie cytuje. W 2023 roku ukazało się badanie randomizowane, w którym 41 osób ze stabilną chorobą wieńcową przez osiem tygodni cztery razy w tygodniu spędzało 20 do 30 minut w saunie fińskiej o temperaturze 79 °C, obok grupy kontrolnej. Ich organizmy ładnie przystosowały się do upału, więc sama ekspozycja działała. Ale w funkcji naczyń, sztywności tętnic i ciśnieniu krwi nie było żadnej poprawy w porównaniu z grupą kontrolną (Debray et al., 2023).

Osiem tygodni to oczywiście krótko wobec dwudziestu lat z badań kohortowych. Ale to najlepiej zaprojektowane badanie, jakie istnieje, i nie potwierdziło oczekiwanego efektu.

Luka trzecia: chodzi o saunę fińską

Wszystkie powyższe liczby pochodzą z kraju, w którym sauna jest codziennym zwyczajem, z kabin o temperaturze 70 do 100 °C, zwykle w towarzystwie i często w połączeniu z ruchem i schładzaniem. Koc do sauny na podczerwień na kanapie to coś innego. Kto używa tych liczb, żeby sprzedać koc, sprzedaje ci związek z innego kraju, z innym urządzeniem, w innym kontekście.

Dowody na korzyści z sauny są najsilniejsze tam, gdzie najmniej dotyczą twojego urządzenia.

Co wiadomo konkretnie o podczerwieni

Teraz badania, które naprawdę dotyczą ciepła promienistego. Są dużo węższe i pochodzą niemal w całości z jednego źródła.

Terapia Waon z Japonii

W Kagoshimie grupa Chuwy Tei opracowała ustandaryzowany protokół: piętnaście minut w suchej kabinie na podczerwień o temperaturze 60 °C, a potem trzydzieści minut pod kocami, żeby utrzymać ciepło. To tak zwana terapia Waon i zdecydowanie najlepiej zbadany protokół z podczerwienią.

Najsilniejszy wynik dotyczy przewlekłej niewydolności serca. W randomizowanym badaniu wieloośrodkowym obejmującym 149 hospitalizowanych pacjentów w 19 szpitalach po dziesięciu dniach poprawiły się marker sercowy BNP, klasa NYHA i dystans w sześciominutowym teście marszu, wyłącznie w grupie leczonej (badanie WAON-CHF, Tei et al., 2016). Metaanaliza dziewięciu badań wskazywała w tym samym kierunku (Källström et al., 2018).

Do tego należą się trzy zastrzeżenia i są poważne. Grupa kontrolna nie dostała pozorowanego zabiegu, leczenie trwało dziesięć dni, a wyniki to wskaźniki pośrednie, a nie śmiertelność czy ponowne przyjęcia do szpitala. Poza tym chodzi o ciężko chorych, hospitalizowanych pacjentów pod opieką lekarską. To mniej więcej przeciwieństwo zdrowej dorosłej osoby, która używa koca w domu.

Reumatyzm i choroba Bechterewa

Jest jedno badanie holenderskie, z regionu Twente. Siedemnaście osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów i siedemnaście z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa przeszło osiem sesji w ciągu czterech tygodni w zwykłej kabinie na podczerwień. W trakcie sesji ból i sztywność wyraźnie się zmniejszały. W całym czterotygodniowym okresie poprawa była widoczna, ale nieistotna statystycznie, a aktywność choroby się nie zmieniła. Najważniejszym wnioskiem było właściwie to, że zabiegi były dobrze tolerowane i nie wywoływały zaostrzeń (Oosterveld et al., 2009). Nie było grupy kontrolnej.

Fibromialgia i przewlekłe zmęczenie

Tu dowody robią się naprawdę cienkie, choć właśnie te tematy często widać w sklepach internetowych.

• Fibromialgia: trzynaście kobiet, brak grupy kontrolnej, wyniki oparte wyłącznie na kwestionariuszach (Matsushita, Masuda i Tei, 2008).
• Przewlekłe zmęczenie: opis dwóch pacjentów (Masuda et al., 2005), a później badanie pilotażowe z dziesięcioma hospitalizowanymi pacjentami bez grupy kontrolnej (Soejima et al., 2015).

Opis dwóch pacjentów to nie badanie. A jednak właśnie ta publikacja jest regularnie przywoływana jako dowód. Przy dolegliwościach, które zmieniają się z dnia na dzień i które mierzy się kwestionariuszem, już sam okres uwagi i odpoczynku może przynieść poprawę.

Najbardziej rygorystyczny przegląd, jaki istnieje

Najbardziej przydatnym źródłem o saunie na podczerwień jest przegląd w Canadian Family Physician. Autorka znalazła tylko dziewięć badań przyzwoitej jakości i oceniła dowody dla każdego tematu: ograniczone do umiarkowanych przy niewydolności serca i ciśnieniu skurczowym, przyzwoite przy przewlekłym bólu, słabe przy przewlekłym zmęczeniu i nadwadze. A w przypadku cholesterolu wynik nie był neutralny, tylko negatywny: dowody obalają twierdzenie, że sauna na podczerwień obniża cholesterol, choć producenci to twierdzą (Beever, 2009).

Ta sama autorka zwraca uwagę na szczegół, który warto znać: kilka badań nie podaje, ile czasu minęło między ostatnią sesją a pomiarem. Jeśli ważysz kogoś albo mierzysz mu ciśnienie zaraz po poceniu, mierzysz odwodnienie, a nie efekt zabiegu.

Czy sesja w podczerwieni to to samo co sport?

To porównanie pojawia się na niezliczonych stronach produktów, a jest dokładnie jedno badanie, które sprawdziło je bezpośrednio. Dziesięć zdrowych kobiet odbyło zarówno 45 minut w saunie na podczerwień, jak i 45 minut jazdy na rowerze. Temperatura ciała rosła w obu przypadkach, ale w ciśnieniu krwi, sztywności tętnic i zmienności rytmu serca nie było różnic między nimi. Badacze wnioskują, że reakcja na podczerwień dotyczy głównie termoregulacji, a nie wysiłku (Hussain et al., 2022).

Jest jeszcze jedno badanie, które koryguje oczekiwania. Gdy badacze porównali gorące kąpiele wodne, tradycyjną saunę i saunę na daleką podczerwień, to właśnie sauna na podczerwień dała najmniejszy wzrost temperatury wewnętrznej i najsłabszą związaną z tym reakcję (Atencio et al., 2025). Jeśli efekt terapii ciepłem zależy od obciążenia cieplnego, podczerwień daje więc mniejsze obciążenie niż gorąca kąpiel.

A sam koc do sauny?

To najuczciwsza odpowiedź, jaką możemy dać, i nie jest to odpowiedź, którą sprzedawca lubi dawać: koce do sauny na podczerwień nie zostały niemal w ogóle zbadane.

Szukaliśmy tego celowo. Nie istnieje opublikowane badanie randomizowane, w którym koc do sauny testowano pod kątem jakiegokolwiek wyniku zdrowotnego. Istnieje natomiast:

• Streszczenie konferencyjne, w którym ośmiu studentów używało koca do sauny ustawionego na ok. 75 °C. Ich temperatura wewnętrzna wzrosła z 36,8 do 38,2 °C i stracili średnio 1,3 litra płynów, wobec 0,3 litra bez koca. Ciśnienie krwi się nie zmieniło. To dowodzi, że koc cię rozgrzewa i powoduje pocenie, i nic poza tym. Poza tym to streszczenie, a nie w pełni opublikowane badanie.
• Studencki plakat z podobnymi pomiarami.
• Jedno badanie z podwójnie ślepą próbą z udziałem 24 mężczyzn i pozorowanym kocem w grupie kontrolnej, ale dotyczyło koca do spania z daleką podczerwienią, który nie grzeje i nie powoduje pocenia, a jeden z autorów jest powiązany z producentem (Lee et al., 2024).

Każde twierdzenie zdrowotne o kocu do sauny to więc podwójna ekstrapolacja: z sauny fińskiej na kabinę na podczerwień i z kabiny na koc. My tych kroków nie robimy i masz prawo być krytyczny, gdy robi je inny sprzedawca.

Luxyor Deluxe 310

• Działa na dalekiej podczerwieni, ciepło, które czujesz bezpośrednio na skórze
• Trwałe wykończenie ze skóry PU, stworzone do codziennego użytku
• Regulowana temperatura i minutnik, który sam się wyłącza
• 60 dni na zwrot i 2 lata gwarancji

Zobacz Deluxe 310

Trzy popularne twierdzenia pod lupą

Oto trzy twierdzenia, na które najczęściej trafisz przy saunach na podczerwień i kocach do sauny. Wszystkie trzy porównaliśmy z literaturą.

Twierdzenie 1: pocąc się, oczyszczasz organizm z toksyn

Jest w tym ziarno prawdy, ale mniejsze, niż się wydaje. Są badania, w których metale ciężkie, BPA i ftalany faktycznie wykryto w pocie, czasem w wyższych stężeniach niż we krwi czy w moczu (Genuis et al., 2011 oraz przegląd systematyczny Sears et al., 2012).

Ale stężenie to nie to samo co wydalanie. Dziennie oddajesz ok. półtora litra moczu, a podczas sesji pocisz się ułamkiem tej ilości. Obszerny przegląd fizjologiczny stwierdza, że rola potu w usuwaniu produktów przemiany materii jest minimalna w porównaniu z nerkami i jelitami oraz że gruczoły potowe nie mają mechanizmu zagęszczania tych substancji, jaki ma nerka (Baker, 2019).

I najbardziej wymowny szczegół: ta sama grupa badawcza, która promuje pocenie, odkryła, że PFAS prawie w ogóle nie usuwa się z potem (Genuis et al., 2013). Kto twierdzi, że PFAS można wypocić, przeczy własnemu źródłu. Samo słowo detoks nie ma zresztą żadnego klinicznego uzasadnienia (Klein i Kiat, 2015).

Ocena: nieprawda. Tę pracę wykonują wątroba i nerki. Pocenie to termoregulacja.

Twierdzenie 2: spalasz kalorie i chudniesz

Waga, którą tracisz po sesji, to woda. W badaniu z udziałem 55 mężczyzn, którzy szesnaście minut siedzieli w saunie o temperaturze ok. 90 °C, spadek masy ciała był dokładnie równy utraconej wodzie: 0,21 do 0,27 kilograma (Podstawski et al., 2020). Gdy tylko się napijesz, waga wraca.

Wydatek energetyczny faktycznie trochę rośnie. Bierne ogrzewanie podniosło u czternastu mężczyzn wydatek o ok. 61 kilokalorii na godzinę powyżej spoczynku (Faulkner et al., 2017). To mniej więcej jedno jabłko. To nie nic, ale to nie trening.

Jeśli chodzi o cukier we krwi, obraz jest wręcz niekorzystny. W jedynym badaniu randomizowanym z sauną na podczerwień u osób z cukrzycą typu 2 odpowiedź glukozowa po czterdziestominutowej sesji w 60 °C była wyższa niż bez sesji (Schenaarts et al., 2024). Metaanaliza czternastu badań wskazywała w tym samym kierunku (Maley et al., 2019).

Ocena: nieprawda, jeśli chodzi o odchudzanie. W kwestii metabolizmu jest najwyżej pewna wskazówka przy powtarzanym, intensywnym nagrzewaniu, którego nikt nie osiąga w domu.

Twierdzenie 3: wzmacniasz odporność i rzadziej się przeziębiasz

Mechanizm jest prawdziwy: wyższa temperatura ciała w udowodniony sposób wpływa na działanie układu odpornościowego, i właśnie dlatego istnieje gorączka (Evans, Repasky i Fisher, 2015).

Dowody kliniczne dla sauny to inna historia. Opierają się na jednym badaniu z 1990 roku z pięćdziesięcioma uczestnikami, bez zaślepienia, w którym grupa korzystająca z sauny zgłaszała mniej przeziębień w ostatnich trzech miesiącach (Ernst et al., 1990). Przez trzydzieści pięć lat tego badania nigdy nie powtórzono. Jest wprawdzie fińska kohorta, w której osoby często chodzące do sauny rzadziej trafiały do szpitala z chorobami układu oddechowego (Kunutsor et al., 2017), ale to znowu badanie obserwacyjne i nie dotyczy przeziębienia. Cochrane nie znalazł wyraźnej korzyści z ogrzanego, nawilżonego powietrza przy przeziębieniu (Singh et al., 2017).

Ocena: niewystarczająco zbadane. Mechanizm jest wiarygodny, dowodem jest jedno stare badanie.

Problem, który prześladuje całą tę dziedzinę

Jest powód, dla którego tak trudno o twarde dowody w badaniach nad sauną, i jest on zasadniczy: ciepła nie da się zaślepić. Przy tabletce połowa uczestników dostaje placebo i nikt nie wie, kto dostał co. Przy cieple każdy uczestnik od razu wie, w której jest grupie. Wszystko, co ludzie potem sami zgłaszają na temat bólu, zmęczenia czy nastroju, jest więc częściowo zabarwione oczekiwaniami.

Da się to zrobić, ale prawie nikt tego nie robi. W badaniu nad ogrzewaniem ciała przy depresji zastosowano wiarygodny pozorowany zabieg z użyciem sprzętu, który wydawał dźwięk i światło, ale nie grzał (Janssen et al., 2016). W prawie żadnym badaniu nad sauną na podczerwień nikt nie zadał sobie tego trudu.

Do tego przegląd systematyczny dotyczący regularnego korzystania z sauny znalazł 40 badań z łącznie 3 855 uczestnikami, z których tylko 13 było randomizowanych, a większość miała mniej niż 40 uczestników (Hussain i Cohen, 2018). A prawie wszystkie badania nad terapią Waon pochodzą z tej samej grupy badawczej, przy czym twórca protokołu jest też współautorem metaanalizy na jego temat.

Bezpieczeństwo: to część, która naprawdę ma znaczenie

O korzyściach zdrowotnych można dyskutować. O ryzyku dużo mniej, a da się nim dobrze zarządzać. Koc do sauny ogrzewa cię, gdy leżysz bez ruchu, a niemal całe ciało przylega do ogrzewanej powierzchni. To wymaga innych środków ostrożności niż kabina, z której możesz po prostu wyjść.

Kiedy lepiej zrezygnować albo najpierw się skonsultować

• Ciąża. Zaleca się ostrożność wobec wszystkiego, co mocno podnosi temperaturę ciała, zwłaszcza w pierwszych dwunastu tygodniach. Metaanaliza piętnastu badań wykazała podwyższone ryzyko wad cewy nerwowej przy podwyższonej temperaturze ciała matki we wczesnej ciąży (Moretti et al., 2005). Ważny niuans: w tych badaniach chodziło zwykle o gorączkę, a nie o saunę. Porozmawiaj z położną lub lekarzem prowadzącym ciążę.
• Serce i naczynia. Wymieniane przeciwwskazania to niestabilna dławica piersiowa, niedawny zawał serca, nieuregulowane nadciśnienie, niewyrównana niewydolność serca i ciężkie zwężenie zastawki aortalnej. Ostrożność jest też wskazana, gdy ciśnienie szybko spada przy wstawaniu (Laukkanen et al., 2018).
• Alkohol. Nigdy nie łącz. W fińskiej analizie wszystkich zgonów w saunie z trzynastu lat połowa ofiar była pod wpływem alkoholu (Kenttämies i Karkola, 2008).
• Leki. Leki wpływające na pocenie, rozszerzanie naczyń krwionośnych albo bilans płynów wymagają konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Holenderski instytut zdrowia publicznego RIVM wymienia m.in. leki antycholinergiczne, niektóre leki przeciwdepresyjne, leki przeciwhistaminowe, beta-blokery, blokery kanału wapniowego i leki moczopędne (RIVM i GGD, wytyczne dotyczące upału i zdrowia, 2023).
• Plastry z lekiem. Ciepło może zwiększać wchłanianie. Przy plastrach z fentanylem producent wyraźnie przed tym ostrzega, wymieniając z nazwy koce grzewcze i sauny (informacja o produkcie Duragesic, 2021). Porozmawiaj z farmaceutą.
• Dzieci. Nie pod koc do sauny.

Dwie rzeczy, które dotyczą właśnie koca

Przy kontakcie dużej powierzchni skóry próg oparzenia jest niższy, niż się wydaje. Europejskie wytyczne dotyczące gorących powierzchni, których można dotknąć, przyjmują przy długotrwałym kontakcie próg ok. 43 °C, a ta wartość obowiązuje wyraźnie tylko wtedy, gdy powierzchni dotyka niewielka część skóry (CENELEC Guide 29). Dlatego noś ubranie albo połóż bawełnianą warstwę między skórą a kocem. Do tego służy wkładka.

Poza tym długotrwałe, powtarzane umiarkowane ciepło w tym samym miejscu może wywołać rumień cieplny, czyli siateczkowate brunatne przebarwienie skóry. Może się utrzymywać miesiącami, a nawet latami (Erythema ab igne, StatPearls). Zmieniaj więc ustawienia i nie używaj codziennie przez godzinę tego samego poziomu w tym samym miejscu.

Po czym poznać dobry koc

Co naprawdę mówi coś o kocu: raport z badań niezależnego laboratorium, regulowana temperatura z ogranicznikiem, minutnik, który sam się wyłącza, i odpowiedzialny podmiot z adresem w UE. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule o tym, czy podczerwień jest niebezpieczna.

Co z tego wnioskujemy, a czego nie

Sprzedajemy koce do sauny na podczerwień. Na podstawie wszystkiego powyżej mówimy o nich tyle.

Czego nie mówimy: że koc do sauny oczyszcza z toksyn, że dzięki niemu schudniesz, że wzmacnia odporność, obniża cholesterol albo leczy jakąkolwiek chorobę. Badania tego nie uniosą.

Co mówimy: koc do sauny cię rozgrzewa. Leżysz pół godziny bez ruchu i bez ekranu, pocisz się, a większość ludzi uważa to za przyjemne i odprężające. To nie jest małe twierdzenie ani chwyt sprzedażowy, bo to dokładnie to, co kupujesz, i dokładnie to, co dostajesz. Wszystko ponad to nie ma obecnie uzasadnienia dla tego urządzenia.

Od razu mówimy też, gdzie jest słaby punkt tej odpowiedzi: to, czy ciepło jest przyjemne, jest subiektywne i nie każdy je lubi. Niektórych ciepło rozbudza, inni uważają pół godziny leżenia za nudne. Dlatego dajemy 60 dni na zwrot, żebyś mógł sprawdzić to we własnym domu, zamiast musieć wierzyć na słowo.

Luxyor Comfort 150

• Model średni, z tym samym ciepłem dalekiej podczerwieni co pozostałe modele
• Regulowana temperatura i minutnik, więc sesja kończy się sama
• Po złożeniu mieści się w szafie, nie zajmuje miejsca na podłodze
• 60 dni na zwrot i 2 lata gwarancji

Zobacz Comfort 150

Na co uważać przy twierdzeniach o saunach na podczerwień

Z tą wiedzą od razu rozpoznasz większość bzdur. Oto wzorce, na które trafisz najczęściej.

• Fińskie badania użyte dla produktu na podczerwień. Zdecydowana większość imponujących liczb dotyczy gorącego powietrza o temperaturze 70 do 100 °C w Finlandii, a nie ciepła promienistego, a już na pewno nie koca.
• Związek przedstawiony jako przyczyna. „Osoby chodzące do sauny żyją dłużej” nie znaczy, że to sauna jest tego przyczyną. Różnią się też na dziesiątki innych sposobów.
• Detoks. Gdy pada to słowo, wiesz już wystarczająco dużo. Nawet badacze promujący pocenie odkryli, że PFAS prawie w ogóle nie usuwa się z potem.
• Kalorie na sesję. Liczba w rodzaju 600 kilokalorii na sesję nie ma żadnych podstaw. Zmierzono ok. 61 kilokalorii więcej na godzinę.
• Waga jako wynik. Kto waży się zaraz po sesji, mierzy utratę wody.
• Badanie z dwoma pacjentami jako dowód. To się naprawdę zdarza i chodzi o często cytowaną publikację o przewlekłym zmęczeniu.
• Cholesterol. To twierdzenie jest nie tylko nieudowodnione, ale wręcz obalone przez dostępny przegląd.
• Brak jakiegokolwiek źródła. „Naukowo udowodnione” bez podania, którego badania, ilu osób i jakiego urządzenia to dotyczy, to slogan.
• Pomiary zaraz po poceniu. Ciśnienie i waga są wtedy chwilowo niższe z powodu utraty wody, a nie dzięki zabiegowi.

Na koniec

Uczciwy stan wiedzy wygląda tak. Na temat tradycyjnej sauny fińskiej istnieją imponujące związki, które nie dowodzą przyczyny, a jedyne dobrze zaprojektowane badanie ich nie potwierdziło. Na temat kabiny na podczerwień istnieje niewielka, głównie japońska dziedzina badań, z najsilniejszym wynikiem u ciężko chorych pacjentów kardiologicznych w szpitalu. A na temat samego koca do sauny na podczerwień badań prawie nie ma.

To mniej, niż przeczytasz gdzie indziej, i dokładnie tyle, ile jest. Koc do sauny nie jest urządzeniem medycznym ani cudownym środkiem. To ciepły, przyjemny sposób na pół godziny spokojnego leżenia, i dla wielu osób to wystarczający powód. Jeśli chcesz szukać dalej, modele znajdziesz wśród koców do sauny na podczerwień, a praktyczne wskazówki w poradniku o tym, jak często i jak długo używać koca.

Źródła

Wszystkie poniższe źródła to recenzowane publikacje, oficjalne wytyczne lub normy bezpieczeństwa. Linki prowadzą bezpośrednio do oryginału, więc możesz wszystko sprawdzić sam.

1. Laukkanen T, Khan H, Zaccardi F, Laukkanen JA (2015). Association Between Sauna Bathing and Fatal Cardiovascular and All-Cause Mortality Events. JAMA Internal Medicine 175(4):542-548. PMID 25705824
2. Laukkanen T, Kunutsor SK, Kauhanen J, Laukkanen JA (2017). Sauna bathing is inversely associated with dementia and Alzheimer's disease in middle-aged Finnish men. Age and Ageing 46(2):245-249. PMID 27932366
3. Kunutsor SK, Khan H, Zaccardi F, et al. (2018). Sauna bathing reduces the risk of stroke in Finnish men and women. Neurology 90(22):e1937-e1944. PMID 29720543
4. Zaccardi F, Laukkanen T, Willeit P, et al. (2017). Sauna Bathing and Incident Hypertension: A Prospective Cohort Study. American Journal of Hypertension 30(11):1120-1125. PMID 28633297
5. Laukkanen T, Kunutsor SK, Khan H, et al. (2018). Sauna bathing is associated with reduced cardiovascular mortality and improves risk prediction in men and women. BMC Medicine 16:219. doi:10.1186/s12916-018-1198-0
6. Dippel DWJ, Fransen PS, Ikram MK (2019). Reader response: Sauna bathing reduces the risk of stroke. Neurology 92(4):205. PMID 30665915
7. Debray A, Gravel H, Garceau L, et al. (2023). Finnish sauna bathing and vascular health of adults with coronary artery disease: a randomized controlled trial. Journal of Applied Physiology 135(4):795-804. PMID 37650138
8. Kunutsor SK, Khan H, Laukkanen T, Laukkanen JA (2018). Joint associations of sauna bathing and cardiorespiratory fitness on cardiovascular and all-cause mortality risk. Annals of Medicine 50(2):139-146. PMID 28972808
9. Laukkanen JA, Laukkanen T, Kunutsor SK (2018). Cardiovascular and Other Health Benefits of Sauna Bathing: A Review of the Evidence. Mayo Clinic Proceedings 93(8):1111-1121. doi:10.1016/j.mayocp.2018.04.008
10. Hussain J, Cohen M (2018). Clinical Effects of Regular Dry Sauna Bathing: A Systematic Review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine 2018:1857413. doi:10.1155/2018/1857413
11. Tei C, Imamura T, Kinugawa K, et al. (2016). Waon Therapy for Managing Chronic Heart Failure: WAON-CHF Study. Circulation Journal 80(4):827-834. doi:10.1253/circj.CJ-16-0051
12. Källström M, Soveri I, Oldgren J, et al. (2018). Effects of sauna bath on heart failure: A systematic review and meta-analysis. Clinical Cardiology 41(11):1491-1501. PMID 30239008
13. Kihara T, Miyata M, Fukudome T, et al. (2009). Waon therapy improves the prognosis of patients with chronic heart failure. Journal of Cardiology 53(2):214-218. PMID 19304125
14. Oosterveld FGJ, Rasker JJ, Floors M, et al. (2009). Infrared sauna in patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis. Clinical Rheumatology 28(1):29-34. PMID 18685882
15. Matsushita K, Masuda A, Tei C (2008). Efficacy of Waon Therapy for Fibromyalgia. Internal Medicine 47(16):1473-1476. doi:10.2169/internalmedicine.47.1054
16. Masuda A, Kihara T, Fukudome T, et al. (2005). The effects of repeated thermal therapy for two patients with chronic fatigue syndrome. Journal of Psychosomatic Research 58(4):383-387. PMID 15992574
17. Soejima Y, Munemoto T, Masuda A, et al. (2015). Effects of Waon Therapy on Chronic Fatigue Syndrome: A Pilot Study. Internal Medicine 54(3):333-338. doi:10.2169/internalmedicine.54.3042
18. Masuda A, Koga Y, Hattanmaru M, et al. (2005). The effects of repeated thermal therapy for patients with chronic pain. Psychotherapy and Psychosomatics 74(5):288-294. PMID 16088266
19. Beever R (2009). Far-infrared saunas for treatment of cardiovascular risk factors: summary of published evidence. Canadian Family Physician 55(7):691-696. PMID 19602651
20. Vatansever F, Hamblin MR (2012). Far infrared radiation (FIR): its biological effects and medical applications. Photonics and Lasers in Medicine 1(4):255-266. doi:10.1515/plm-2012-0034
21. Hussain JN, Cohen MM, Mantri N, et al. (2022). Infrared sauna as exercise-mimetic? Physiological responses to infrared sauna vs exercise in healthy women. Complementary Therapies in Medicine 64:102798. PMID 34954348
22. Atencio JK, Reed EL, Wiedenfeld Needham K, et al. (2025). Comparison of thermoregulatory, cardiovascular, and immune responses to different passive heat therapy modalities. American Journal of Physiology 329(1):R20-R35. doi:10.1152/ajpregu.00012.2025
23. Brunt VE, Howard MJ, Francisco MA, et al. (2016). Passive heat therapy improves endothelial function, arterial stiffness and blood pressure in sedentary humans. The Journal of Physiology 594(18):5329-5342. PMID 27270841
24. Lee MC, Ho CS, Hsu YJ, et al. (2024). The Impact of a Far-Infrared Blanket on Sleep, Blood Pressure, Vascular Health, Muscle Function, Inflammation, and Fatigue. Clocks and Sleep 6(3):499-516. doi:10.3390/clockssleep6030033
25. Genuis SJ, Birkholz D, Rodushkin I, Beesoon S (2011). Blood, Urine, and Sweat (BUS) Study. Archives of Environmental Contamination and Toxicology 61(2):344-357. doi:10.1007/s00244-010-9611-5
26. Sears ME, Kerr KJ, Bray RI (2012). Arsenic, Cadmium, Lead, and Mercury in Sweat: A Systematic Review. Journal of Environmental and Public Health 2012:184745. doi:10.1155/2012/184745
27. Genuis SJ, Beesoon S, Birkholz D (2013). Biomonitoring and Elimination of Perfluorinated Compounds and Polychlorinated Biphenyls through Perspiration. ISRN Toxicology 2013:483832. doi:10.1155/2013/483832
28. Baker LB (2019). Physiology of sweat gland function: The roles of sweating and sweat composition in human health. Temperature 6(3):211-259. doi:10.1080/23328940.2019.1632145
29. Klein AV, Kiat H (2015). Detox diets for toxin elimination and weight management: a critical review of the evidence. Journal of Human Nutrition and Dietetics 28(6):675-686. doi:10.1111/jhn.12286
30. Podstawski R, Borysławski K, Clark CCT, et al. (2020). The Effect of 16-Minute Thermal Stress and 2-Minute Cold Water Immersion on the Physiological Parameters of Young Sedentary Men. Montenegrin Journal of Sports Science and Medicine 9(1). doi:10.26773/mjssm.200308
31. Faulkner SH, Jackson SN, Fatania GJ, Leicht CA (2017). The effect of passive heating on heat shock protein 70 and interleukin-6. Temperature 4(3):292-304. doi:10.1080/23328940.2017.1288688
32. Maley MJ, Hunt AP, Stewart IB, et al. (2019). Passive heating and glycaemic control in non-diabetic and diabetic individuals: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE 14(3):e0214223. doi:10.1371/journal.pone.0214223
33. Schenaarts L, Hendriks FK, Fuchs CJ, et al. (2024). A Single Sauna Session Does Not Improve Postprandial Blood Glucose Handling in Individuals with Type 2 Diabetes Mellitus. Experimental and Clinical Endocrinology and Diabetes 132(11):622-630. PMID 39209309
34. James TJ, Corbett J, Cummings MH, et al. (2023). The effect of repeated hot water immersion on insulin sensitivity, heat shock protein 70 and inflammation in individuals with type 2 diabetes mellitus. American Journal of Physiology 325(6):E755-E763. PMID 37938179
35. Ernst E, Pecho E, Wirz P, Saradeth T (1990). Regular sauna bathing and the incidence of common colds. Annals of Medicine 22(4):225-227. PMID 2248758
36. Kunutsor SK, Laukkanen T, Laukkanen JA (2017). Sauna bathing reduces the risk of respiratory diseases: a long-term prospective cohort study. European Journal of Epidemiology 32(12):1107-1111. doi:10.1007/s10654-017-0311-6
37. Singh M, Singh M, Jaiswal N, Chauhan A (2017). Heated, humidified air for the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews CD001728. doi:10.1002/14651858.CD001728.pub6
38. Evans SS, Repasky EA, Fisher DT (2015). Fever and the thermal regulation of immunity: the immune system feels the heat. Nature Reviews Immunology 15(6):335-349. doi:10.1038/nri3843
39. Janssen CW, Lowry CA, Mehl MR, et al. (2016). Whole-Body Hyperthermia for the Treatment of Major Depressive Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry 73(8):789-795. PMID 27172277
40. Moretti ME, Bar-Oz B, Fried S, Koren G (2005). Maternal Hyperthermia and the Risk for Neural Tube Defects in Offspring: Systematic Review and Meta-Analysis. Epidemiology 16(2):216-219. doi:10.1097/01.ede.0000152903.55579.15
41. Milunsky A, Ulcickas M, Rothman KJ, et al. (1992). Maternal Heat Exposure and Neural Tube Defects. JAMA 268(7):882-885. PMID 1640616
42. Kukkonen-Harjula K, Kauppinen K (2006). Health effects and risks of sauna bathing. International Journal of Circumpolar Health 65(3):195-205. doi:10.3402/ijch.v65i3.18102
43. Kenttämies A, Karkola K (2008). Death in Sauna. Journal of Forensic Sciences 53(3):724-729. doi:10.1111/j.1556-4029.2008.00703.x
44. RIVM en GGD GHOR Nederland (2023). Achtergronddocument Risicogroepen bij de richtlijn Hitte en gezondheid (dokument o grupach ryzyka do holenderskich wytycznych dotyczących upału i zdrowia). rivm.nl
45. Janssen Pharmaceuticals (2021). Duragesic (fentanyl transdermal system), informacja o produkcie, punkty 5.7 i 5.9. accessdata.fda.gov
46. Sathe NC, Roach JP. Erythema Ab Igne. StatPearls, aktualizacja 2025. ncbi.nlm.nih.gov
47. CENELEC Guide 29 (2007). Temperatures of hot surfaces likely to be touched. boss.cenelec.eu
48. IEC 60335-2-17. Wymagania szczegółowe dotyczące koców, poduszek, odzieży i podobnych elastycznych urządzeń grzejnych. webstore.iec.ch