Długości fali światła czerwonego i podczerwieni: co oznaczają te nanometry

Near infrared, far infrared, 660 nm, 850 nm, FIR: gdy porównujesz panel do terapii światłem czerwonym albo koc do sauny na podczerwień, już po dwóch stronach produktów trafiasz na ciąg liczb, których nikt ci nigdy nie wyjaśnił. Ten poradnik tłumaczy, co oznaczają te nanometry, bez podręcznika fizyki i bez mglistego marketingu.

Dowiesz się, czym jest długość fali, jak wygląda widmo od widzialnego światła czerwonego do dalekiej podczerwieni, dlaczego wszędzie pojawiają się akurat 660 i 850 nanometrów i dlaczego wyższa liczba nie jest automatycznie lepsza. Nauczysz się też, na co zwracać uwagę, gdy sprzedawca używa wielkich słów o długościach fali. Jeśli najpierw chcesz zobaczyć szerszy obraz, zacznij od poradnika o terapii światłem czerwonym. Tutaj zajmujemy się techniką.

Czym właściwie jest długość fali?

Światło i podczerwień to jedno i drugie promieniowanie elektromagnetyczne. Możesz je sobie wyobrazić jako falę, dokładnie jak fale na wodzie. Odległość między dwoma grzbietami fali to długość fali. Na wodzie mierzysz ją w metrach, przy świetle w miliardowych częściach metra.

Długość fali decyduje o prawie wszystkim, co odczuwasz z promieniowania. Krótkie fale widzisz jako niebieskie, trochę dłuższe jako zielone, jeszcze dłuższe jako czerwone. Gdy fala staje się jeszcze dłuższa, oko przestaje ją widzieć i nazywamy ją podczerwienią. Jeśli pójdziesz w drugą stronę, krócej niż fiolet, dochodzisz do ultrafioletu. To więc jeden ciągły zakres, na który nakleiliśmy nazwy, a nie zbiór osobnych rodzajów promieniowania.

To od razu najważniejsza rzecz, którą warto zapamiętać z tego poradnika: kolor, ciepło i niewidzialna podczerwień to nie różne rzeczy, tylko to samo zjawisko przy innej długości fali.

Dlaczego mówimy o nanometrach

Nanometr, w skrócie nm, to miliardowa część metra. To absurdalnie mała liczba, ale dzięki niej tabela jest czytelna: światło widzialne obejmuje mniej więcej 380 do 780 nm i nie trzeba zapisywać ułamków z ośmioma zerami.

Przy dalekiej podczerwieni liczby robią się tak duże, że nanometry stają się niewygodne. Tam przechodzi się na mikrometry, w skrócie µm. Jeden mikrometr to tysiąc nanometrów. Jeśli więc na jednej stronie produktu widzisz 850 nm, a na innej 9 µm, porównujesz 850 nanometrów z 9000 nanometrów. To różnica rzędu dziesięciu razy i dokładnie różnica między światłem, które wnika w skórę, a ciepłem, które czujesz na skórze.

Widmo od światła czerwonego do dalekiej podczerwieni

Poniżej znajdziesz podział używany w większości dokumentacji technicznej. Granice to umowa, a nie prawa natury: różne dziedziny wyznaczają linię między bliską, średnią i daleką podczerwienią trochę inaczej. W świecie saun często słyszysz na przykład tylko podział na bliską i daleką, podczas gdy oficjalny podział ma trzy zakresy.

Rzucają się w oczy dwie rzeczy. Po pierwsze, światło czerwone i bliska podczerwień leżą blisko siebie: 660 i 850 nm różnią się mniej niż dwukrotnie. Po drugie, daleka podczerwień leży od nich bardzo daleko. Koc do sauny i panel do terapii światłem czerwonym sprzedaje się w tym samym sklepie, ale działają w zupełnie różnych częściach widma. Tę różnicę szerzej omawia artykuł o tym, czym różni się światło czerwone od podczerwieni. Kto szuka koca do sauny z terapią światłem czerwonym, trafia dokładnie na tę przepaść.

Bliska i daleka podczerwień: różnica, która naprawdę ma znaczenie

Pojęcia near infrared i far infrared, po polsku bliska i daleka podczerwień, są używane zamiennie, jakby to były smaki. Tak nie jest. Różnią się tym, co dzieje się z promieniowaniem, gdy dociera do twojej skóry.

Bliska podczerwień: światło, które wnika do środka

Bliska podczerwień leży tuż obok światła czerwonego i podobnie się zachowuje. Jest niewidzialna, ale nie zostaje od razu pochłonięta przez powierzchnię. W zakresie od mniej więcej czerwieni do części bliskiej podczerwieni promieniowanie jest stosunkowo słabo pochłaniane przez wodę i krew, więc te długości fali wnikają głębiej w tkanki niż światło niebieskie czy zielone. Dlatego ten fragment widma w literaturze często nazywa się oknem optycznym.

Ważne: to nie znaczy, że powstaje ciepło. Dobry panel do terapii światłem czerwonym jest prawie niewyczuwalnie ciepły. Co dokładnie dzieje się z tym światłem w tkankach i co na ten temat pokazują badania, wyjaśniamy w bazie wiedzy Luxyor. Celowo nie znajdziesz tu głębokości wnikania w milimetrach, bo te liczby różnią się w zależności od tkanki, osoby i metody pomiaru, a w reklamach standardowo są przedstawiane zbyt ładnie. Skąd bierze się często cytowana liczba pięciu centymetrów i jak głęboko podczerwień naprawdę wnika w skórę, sprawdziliśmy punkt po punkcie w innym artykule.

Daleka podczerwień: ciepło, które czujesz

Daleka podczerwień, czyli FIR z wielu opisów produktów, leży daleko za bliską podczerwienią. Te długości fali są prawie całkowicie pochłaniane w zewnętrznych warstwach skóry. Tam zamieniają się w ciepło, a ono rozchodzi się dalej przez krew i tkanki, dokładnie jak przy ciepłej kąpieli albo termoforze.

Dlatego też koc do sauny korzysta z dalekiej podczerwieni. Każda powierzchnia cieplejsza od otoczenia emituje podczerwień, a im jest cieplejsza, tym krótsza długość fali tego promieniowania. Element grzejny o temperaturze kilkudziesięciu stopni ma środek ciężkości gdzieś w okolicy ośmiu do dziesięciu mikrometrów. To nie wybór producenta, tylko prosta fizyka: ta długość fali odpowiada tej temperaturze. Jak rozwiązano to w kocu, przeczytasz w artykule o tym, jak działa koc do sauny na podczerwień i czym jest ciepło FIR.

Jeśli chcesz zobaczyć obie obok siebie, artykuł daleka a bliska podczerwień wchodzi w temat głębiej.

Dlaczego tak często pojawiają się 660 nm i 850 nm

Otwórz dziesięć stron produktów z panelami do terapii światłem czerwonym, a dziewięć razy zobaczysz 660 i 850 nm. To nie przypadek ani umowa między producentami. Te dwie wartości najczęściej występują w badaniach naukowych nad światłem czerwonym i bliską podczerwienią, więc o tych długościach fali wiadomo najwięcej. Producenci się do tego dostosowują, bo zamówienie diody LED bliskiej badanej wartości jest bardziej logiczne niż wymyślanie czegoś własnego.

660 nm to głęboka czerwień, jeszcze widzialna. 850 nm to bliska podczerwień, której praktycznie nie widzisz. W wielu panelach są obie, więc dostajesz i widzialną czerwień, i niewidzialną część. Co to daje i co badania na ten temat mówią, a czego nie, celowo zostawiamy tu z boku, bo zajmujemy się techniką. Odsyłamy do bazy wiedzy, gdzie znajdziesz uzasadnienie dla każdego tematu.

Czym dokładnie jest wartość w nanometrach

Dioda LED nie emituje jednej, idealnej długości fali, tylko wąską wiązkę wokół niej. Wartość podawana przez producenta to szczyt albo środek tego pasma. Jeśli jest napisane 660 nm, w praktyce wychodzi też światło trochę poniżej i trochę powyżej tej wartości. To normalne i nie świadczy o słabym produkcie. Oznacza jednak, że nie warto przeceniać różnicy kilku nanometrów między dwoma panelami.

Co oznacza siedem długości fali w panelach Lumi

Luxyor Lumi 110 i Lumi 700 są sprzedawane jako panele z siedmioma długościami fali. W informacjach o produkcie jest napisane, co to konkretnie oznacza, i dokładnie to znajdziesz poniżej. Nic więcej, bo wszystko, co wykracza poza dane producenta, byłoby zgadywaniem.

Zwróć uwagę, że poszczególnych wartości wszystkich siedmiu długości fali nie ma w opisie produktu. Podane są tylko skrajne granice i dwie najważniejsze. Jeśli chcesz dokładnie wiedzieć, jakie siedem wartości jest w twoim egzemplarzu, zajrzyj do instrukcji albo zapytaj obsługę klienta. To zresztą dobry test dla każdego sprzedawcy: sklep, który po prostu potrafi to powiedzieć, wie, co sprzedaje.

Dolna granica 480 nm leży w niebieskozielonej części światła widzialnego. To więc ani podczerwień, ani ultrafiolet. Ultrafiolet zaczyna się dopiero poniżej 380 nm i nie ma go w tych panelach. To ważne rozróżnienie, bo UV to ta część widma, która może powodować oparzenia, a tutaj jej nie ma.

Luxyor Lumi 700

• Siedem długości fali od 480 do 940 nm, z naciskiem na 660 i 850 nm
• Panel o wysokości 91 cm z 300 diodami LED, wolnostojący lub na ścianę
• Sterowanie ekranem dotykowym lub pilotem, z regulacją intensywności
• 60 dni na zwrot i 2 lata gwarancji

Zobacz Lumi 700

Dlaczego koc, lampa i panel używają innych długości fali

Gdy znasz widmo, oferta produktów nagle układa się w porządku. Każdy typ urządzenia działa w innej jego części i to wyjaśnia, dlaczego odczuwa się je tak różnie.

Zauważ, że kolumna z tym, co czujesz, niemal w całości wynika z kolumny z długościami fali. Koc wytwarza ciepło, bo daleka podczerwień zamienia się w skórze w ciepło. Panel jest chłodny, bo działa w oknie optycznym. Pomoc w wyborze między tymi formami znajdziesz w poradniku o tym, jak kupić lampę lub panel do terapii światłem czerwonym.

Co twoje oko widzi z tych długości fali, a czego nie

To w praktyce budzi najwięcej zamieszania, więc krótko i konkretnie.

• Przy ok. 480 nm widzisz światło niebieskozielone. Jasne i wyraźnie obecne.
• Przy ok. 630 do 660 nm widzisz głęboką czerwień. To światło, które barwi cały pokój na czerwono.
• Przy ok. 780 nm widzenie praktycznie się kończy. Granica nie jest ostra i różni się u poszczególnych osób.
• Przy ok. 850 nm widzisz najwyżej słabą, matową poświatę, gdy patrzysz prosto w diody. Wiele osób myśli wtedy, że są zepsute.
• Przy ok. 940 nm zwykle nie widzisz już nic.
• Dalekiej podczerwieni z koca do sauny nigdy nie zobaczysz. Nie ma czerwonej poświaty, bo długość fali leży tysiące nanometrów poza zakresem widzialnym.

Z niewidzialności nie można więc niczego wnioskować. Koc do sauny, który nie daje czerwonego światła, nie jest zepsuty, a dioda bliskiej podczerwieni, która ledwo się żarzy, po prostu robi swoje. W drugą stronę jest tak samo: dużo czerwonego światła nic nie mówi o tym, ile jest przy tym niewidzialnej bliskiej podczerwieni.

Czy wyższa długość fali jest lepsza?

Nie, i to najbardziej uporczywe nieporozumienie w tym temacie. Długość fali to cecha, a nie wynik wydajności. 940 nm nie jest mocniejsze niż 660 nm, tak jak zielony nie jest lepszy od niebieskiego. Robią co innego.

Co więcej, przechodzenie do coraz wyższych liczb w pewnym momencie się odwraca. Poza oknem optycznym woda w tkankach coraz lepiej pochłania promieniowanie, więc energia zostaje w górnych warstwach i zamienia się tam w ciepło. Dokładnie to robi daleka podczerwień. Większa długość fali nie oznacza tam więc głębiej, tylko właśnie płycej i cieplej.

Długość fali mówi ci, jaki rodzaj promieniowania dostajesz, a nie ile go jest ani jak dobre jest.

O tym, ile dostajesz, mówi natomiast ilość promieniowania, która trafia na jednostkę powierzchni twojej skóry, i to, jak długo przebywasz przy urządzeniu. Dwa panele o identycznych długościach fali mogą się tu mocno różnić, zależnie od liczby diod, mocy, budowy i odległości, w jakiej siedzisz. Wybór długości fali to więc krok pierwszy, a nie cały wybór.

Co w praktyce oznacza kilka długości fali w jednym panelu

Panele z siedmioma długościami fali brzmią imponująco i to rzeczywiście niemało, ale warto wiedzieć, co ci to daje w praktyce.

Zaleta jest prawdziwa: jedno urządzenie obejmuje zarówno widzialną czerwień, jak i bliską podczerwień, a do różnych celów możesz wybrać inny program bez kupowania drugiego urządzenia. Dla większości osób w domu to wygodniejsze niż panel z jednym stałym kolorem.

Należy też dodać niuans. Całkowita moc jest rozdzielona między te diody, więc siedem długości fali nie oznacza siedem razy więcej wszystkiego. A dwie wartości, o których wiadomo najwięcej, to nadal 660 i 850 nm. Dodatkowe kolory są uzupełnieniem, a nie ich zastępstwem. Sprzedawca, który sugeruje, że każda dodatkowa liczba podnosi urządzenie o poziom, sprzedaje ci głównie listę.

Długość fali to tylko część historii

Jeśli patrzysz tylko na nanometry, pomijasz czynniki, które mają co najmniej takie samo znaczenie. Na pewno należą do nich:

• Odległość. Promieniowanie szybko słabnie, im dalej siedzisz. Trzydzieści centymetrów więcej zmienia sesję bardziej niż inna długość fali.
• Powierzchnia. Mały panel na dużych plecach po prostu naświetla mniejszą część ciała, niezależnie od tego, jak dobre są diody.
• Czas. To, jak długo i jak często używasz urządzenia, nie zależy od widma. Wskazówki znajdziesz w poradniku o tym, jak często i jak długo używać koca na podczerwień.
• Moc i budowa. Liczba diod, ich jakość i sposób, w jaki panel odprowadza ciepło z samych diod, decydują o tym, co z niego zostanie po roku.
• Wytrwałość. Używa się urządzenia, które stoi w wygodnym miejscu. Idealnego urządzenia schowanego w szafce już nie.

Jak oceniać, co sprzedawca mówi o długościach fali

Nie musisz być fizykiem, żeby rozpoznać bzdury. Przejdź przez te kroki na stronie produktu.

1. Sam znajdź liczbyCzy są konkretne wartości w nanometrach, czy tylko słowa typu medyczny, profesjonalny albo najwyższa jakość? Brak liczb to już sygnał.
2. Sprawdź jednostkęNanometry czy mikrometry? Koc do sauny z wartością podaną w nanometrach w okolicy 800 nie pasuje do dalekiej podczerwieni, a ta różnica jest duża.
3. Sprawdź, czy zakres pasuje do urządzeniaPanel powinien działać w zakresie światła czerwonego i bliskiej podczerwieni, koc w dalekiej podczerwieni. Jeśli wszystko jest pomieszane, bądź czujny.
4. Nie ufaj superlatywom przy liczbachOkreślenia typu najmocniejsza długość fali albo najgłębiej wnikająca częstotliwość to sprzedaż, a nie technika. Długość fali to cecha, a nie poziom.
5. Zapytaj o to, czego nie maJakie dokładnie siedem wartości, jaka moc, mierzona z jakiej odległości. Sklep, który nie potrafi lub nie chce tego powiedzieć, często sam tego nie wie.

Na co zwrócić uwagę

Pułapki w tym temacie są zawsze te same. Te widzisz najczęściej.

• Mylenie nanometrów z mikrometrami. 850 nm i 8,5 µm różnią się dziesięciokrotnie i należą do zupełnie różnych urządzeń.
• Myślenie, że światło czerwone to ciepło. Panel, który pozostaje chłodny, nie jest słaby. Ciepło to domena dalekiej podczerwieni, a nie światła czerwonego.
• Myślenie, że podczerwień to to samo co UV. UV leży po drugiej stronie widma widzialnego, poniżej 380 nm. Podczerwień to nie UV i nie opala.
• Uznawanie wyższej liczby za lepszą. 940 nm nie jest mocniejsze niż 660 nm, tylko inne.
• Wiara w głębokości wnikania w milimetrach. Takie liczby rzadko mają uzasadnienie i różnią się w zależności od tkanki i metody pomiaru. Prawie zawsze są w reklamie, a rzadko w źródle.
• Stawianie długości fali ponad odległość i czas. To dwie rzeczy, na które masz wpływ.
• Uznawanie większej liczby długości fali za automatycznie lepszą. Najpierw spójrz na rozmiar, budowę i wygodę użytkowania.
• Oczekiwanie, że widmo gwarantuje efekt. Liczba na pudełku nic nie mówi o tym, czego doświadczysz.

I jedna szczera uwaga: jeśli szukasz głównie ciepła i relaksu, nie musisz przejmować się nanometrami. Wtedy logicznym wyborem jest koc do sauny albo lampa, a cała historia z długościami fali to dla ciebie tylko tło. Staje się istotna dopiero wtedy, gdy konkretnie interesuje cię światło czerwone i bliska podczerwień.

Luxyor Deluxe 310

• Działa na dalekiej podczerwieni, czyli cieple, które czujesz na skórze
• Trwałe wykończenie ze skóry PU, stworzone do codziennego użytku
• Przestronny model na ciepłą chwilę odpoczynku w domu
• 60 dni na zwrot i 2 lata gwarancji

Zobacz Deluxe 310

Na koniec

Długości fali to nie ranking, tylko mapa. Światło czerwone i bliska podczerwień, z grubsza 600 do 1000 nm, to światło, które wnika w skórę i daje niewiele ciepła. Daleka podczerwień, od 3 µm, to ciepło promieniowania, które czujesz od razu. Panel do terapii światłem czerwonym działa w pierwszym zakresie, koc do sauny w drugim, i żaden z nich nie jest lepszy od drugiego: robią co innego.

Gdy już wiesz, w jakim zakresie działa urządzenie, przeczytasz każdą stronę produktu w trzydzieści sekund. Jeśli chcesz dalej szukać ciepła, zobacz kolekcję koców do sauny na podczerwień. Jeśli szukasz uzasadnienia dla światła czerwonego i bliskiej podczerwieni, znajdziesz je zebrane w bazie wiedzy Luxyor.